درمان غیر جراحی آرتروز زانو روشی است که به بسیاری از بیماران کمک میکند بدون نیاز به عمل جراحی، درد و محدودیت حرکتی خود را کنترل کنند. اگر زانویتان هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پلهها صدا میدهد یا گاهی احساس سفتی و درد دارید، این مطلب دقیقا برای شماست. در ادامه توضیح دادهایم که چگونه میتوان با روشهای نوین و کمتهاجمی، روند آرتروز را کنترل و عملکرد زانو را تقویت کرد.

علل نیاز به درمان غیر جراحی آرتروز زانو
آرتروز زانو میتواند با گذر زمان یا به دلیل عوامل مختلف، باعث درد و کاهش حرکت مفصل شود. بسیاری از بیماران ترجیح میدهند قبل از در نظر گرفتن جراحی، روشهای غیرتهاجمی را امتحان کنند تا درد کنترل شده و فعالیتهای روزانه راحتتر انجام شود.
فشار و آسیب مداوم به مفصل
فعالیتهای تکراری، ورزشهای سنگین یا وزن زیاد میتواند باعث ساییدگی مفصل زانو شود. این فشار مداوم به تدریج غضروفها را تخریب کرده و باعث درد و محدودیت حرکت میشود، بنابراین درمان غیر جراحی میتواند این روند را کند کند.
التهاب مزمن مفصل
التهاب در مفصل زانو بهصورت درد و تورم خود را نشان میدهد و میتواند باعث تخریب بیشتر غضروفها شود. روشهای غیر جراحی مانند داروهای ضد التهاب، تزریقهای موضعی و فیزیوتراپی به کاهش التهاب و کنترل علائم کمک میکنند.
ضعف عضلات اطراف زانو
ضعف عضلات چهارسر ران و عضلات پشت زانو باعث کاهش پایداری مفصل و افزایش فشار روی غضروفها میشود. درمان غیر جراحی با تمرینات تخصصی ورزشی و تقویت عضلات میتواند فشار روی مفصل را کاهش دهد و درد را کنترل کند.
محدودیت حرکت و خشکی مفصل
با پیشرفت آرتروز، حرکت زانو محدود و مفصل خشک میشود. درمان غیر جراحی شامل تمرینات کششی، فیزیوتراپی و دستگاههای کمکی میتواند انعطاف مفصل را حفظ کرده و از بدتر شدن محدودیت جلوگیری کند.
ترس از جراحی و عوارض آن
بسیاری از بیماران به دلیل نگرانی از عوارض جراحی یا دوره طولانی نقاهت، به دنبال گزینههای غیرجراحی هستند. روشهای کمتهاجمی میتوانند درد و التهاب را کنترل کنند و عملکرد زانو را حفظ کنند بدون اینکه نیاز به عمل جراحی باشد.
مزایای درمان غیر جراحی نسبت به جراحی زانو
بسیاری از بیماران ترجیح میدهند قبل از انتخاب جراحی، گزینههای غیرتهاجمی را امتحان کنند. درمان غیر جراحی میتواند درد را کاهش دهد، عملکرد مفصل را حفظ کند و بدون نیاز به عمل جراحی، روند زندگی روزمره را آسانتر کند.
کاهش خطر عوارض جراحی
روشهای غیر جراحی نیازی به بیهوشی و برش جراحی ندارند و بنابراین خطر خونریزی، عفونت یا عوارض بعد از جراحی را کاهش میدهند.
دوره نقاهت کوتاهتر
درمان غیر جراحی به بستری شدن یا دوره طولانی ریکاوری نیاز ندارد و بیمار میتواند پس از جلسات درمانی به فعالیتهای روزانه بازگردد.
امکان انجام چند روش به صورت ترکیبی
داروهای ضد التهاب، فیزیوتراپی، تزریق ژل یا PRP و اوزون تراپی را میتوان با هم ترکیب کرد تا نتایج بهتری بدون جراحی به دست آید.
حفظ ساختار طبیعی مفصل
درمان غیر جراحی غضروف و ساختار طبیعی زانو را حفظ میکند، در حالی که جراحی ممکن است با تعویض مفصل یا دستکاری ساختارها، تغییرات دائمی ایجاد کند.
کاهش هزینه و فشار مالی
در بسیاری از موارد، درمان غیر جراحی نسبت به جراحی هزینه کمتری دارد و نیاز به بستری یا تجهیزات جراحی گرانقیمت را حذف میکند.
مناسب برای افرادی که جراحی برایشان محدودیت دارد
بیمارانی که به دلیل سن، بیماریهای زمینهای یا شرایط خاص نمیتوانند جراحی انجام دهند، میتوانند با درمان غیر جراحی درد و التهاب زانو را کنترل کنند.
درمان غیر جراحی آرتروز زانو برای چه کسانی مناسب است؟
هرچند جراحی زانو در موارد پیشرفته آرتروز گزینه موثری است، بسیاری از بیماران میتوانند با روشهای غیر جراحی درد و محدودیت حرکتی خود را کنترل کنند. این روشها برای گروههای خاصی کاربرد بیشتری دارند و میتوانند از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند یا روند آن را کند کنند.
- افرادی با آرتروز خفیف تا متوسط: زمانی که غضروف زانو هنوز بهطور کامل تخریب نشده و حرکت مفصل نسبتا حفظ شده است.
- کسانی که میخواهند از جراحی اجتناب کنند: بیمارانی که تمایل دارند با روشهای کمتهاجمی درد و التهاب را کنترل کنند.
- بیمارانی با محدودیتهای پزشکی: افرادی که به دلیل بیماریهای زمینهای مانند قلبی، دیابت یا فشار خون بالا نمیتوانند جراحی کنند.
- کسانی که نیاز به بازتوانی تدریجی دارند: بیمارانی که میخواهند با تقویت عضلات و تمرینات ورزشی، عملکرد زانو را حفظ کنند.
- بیماران در انتظار جراحی: افرادی که برای کاهش درد و حفظ حرکت مفصل تا زمان عمل جراحی از روشهای غیر جراحی استفاده میکنند.
روشهای درمان غیر جراحی آرتروز زانو
مهمترین و رایجترین روشهای درمان آرتروز زانو عبارتند از:
- فیزیوتراپی
- درمان با دارو
- تزریق کورتیکواستروئید درون مفصل زانو
- تزریق ژل هیالورونیک درون مفصل زانو
- تزریق پی آر پی زانو
- تزریق سلول بنیادی به زانو
- اوزون تراپی
درمان آرتروز زانو با دارو
برای تسکین درد در بیماران آرتروز زانو، انواع مختلفی از داروها توصیه میشود. استفاده از داروهایی مانند استامینوفن ممکن است به کاهش درد کمک کند، اما در صورتی که درد همراه با التهاب باشد، نیاز به داروهای ضد التهاب داریم. این داروها عبارتند از:
| دارو | نوع | کاربرد اصلی | نکات مهم |
| آسپرین | خوراکی | کاهش درد و التهاب مفصل | مصرف تحت نظر پزشک برای جلوگیری از عوارض گوارشی و خونریزی |
| ایبوپروفن (بروفن) | خوراکی | کاهش درد متوسط و تورم | کوتاه مدت و با دوز توصیهشده پزشک |
| ایندومتاسین | خوراکی | کنترل درد و تورم شدید | نظارت پزشک برای جلوگیری از عوارض گوارشی و قلبی لازم است |
| دیکلوفناک | خوراکی / موضعی | کاهش التهاب و تسهیل حرکت مفصل | امکان استفاده موضعی برای تأثیر سریعتر |
| ناپروکسن | خوراکی | کاهش درد و التهاب مزمن | مصرف طولانی مدت تحت نظر پزشک |
| مفنامیک اسید | خوراکی | کاهش درد خفیف تا متوسط و التهاب | استفاده همراه با داروهای محافظ معده توصیه میشود |
| پیروکسیکام | خوراکی | کاهش درد و تورم مزمن زانو | مصرف طولانی مدت باید تحت نظر پزشک باشد |
| سلکوکسیب | خوراکی | کنترل درد و التهاب با کمتر شدن عوارض گوارشی | مناسب بیمارانی که به داروهای دیگر حساسیت دارند |
برای استفاده از این داروها، حتما باید با مشورت از یک متخصص ارتوپد مصرف شوند تا بیمار از عوارضی مانند مشکلات گوارشی یا افزایش فشار خون جلوگیری شود. برخی از این داروها به صورت پماد یا ژل ممکن است باعث کاهش تورم و درد شوند.
تزریق کورتیکواستروئید درون مفصل زانو
برای کنترل التهابی که در نتیجه ساییدن استخوانها ایجاد میشود، میتوان از کورتیکواستروئیدها استفاده کرد. مراقبتهای ضروری قبل و بعد از تزریق کورتیکو استروئیدی عبارتند از:
- مصرف غذای سبک قبل از تزریق.
- استفاده از کمپرس سرد هر یک ساعت یکبار در صورت درد و حساسیت در طی ۲۸ ساعت اول بعد از تزریق.
- خودداری از آب زدن به محل تزریق و باز نکردن پانسمان تا ۴۸ ساعت پس از آن.
- فعالیت شدید بدنی در طی ۴۸ ساعت بعد از تزریق ممنوع است.
- پس از ۴۸ ساعت میتوانید پانسمان را بردارید و استحمام کنید.
- پس از ۴۸ ساعت باید فیزیوتراپی و هیدروتراپی (راه رفتن در آب استخر) را آغاز کنید.
- حین درمان، استراحت نسبی مفصلی حائز اهمیت است و از فعالیت شدید بدنی خودداری کنید.
- در صورت افزایش وزن، مشاوره با تغذیهای متخصص ضروری است.
- استفاده از توالت فرنگی به شدت توصیه میشود.
- استفاده از صندلی برای اقامه نماز توصیه میشود.
- سعی کنید از پلهها به حد امکان استفاده نکنید و در صورت لزوم، پلهها را یکی یکی با حمایت از نردهها طی کنید.
تزریق ژل هیالورونیک درون مفصل زانو
تحقیقات بسیاری نشان دادهاند که تزریق ژل اسید هیالورونیک به مفصل زانو میتواند علائم آرتروز را کاهش دهد و از پیشرفت سریع تخریب مفاصل جلوگیری کند. این ژل، همچون روغنی برای چرخدندههای ماشین، عمل میکند و باعث کاهش اصطکاک استخوانها در مفصل میشود. تزریق ژل اسید هیالورونیک زمانی توصیه میشود که درمان با داروها یا فیزیوتراپی نتایج مطلوبی نداشته باشد.

تزریق پی آر پی
اکنون استفاده از پی آر پی یا پلاسمای غنی از پلاکت به عنوان یک روش درمانی موثر برای مراحل اولیه آرتروز زانو به شناخته شده است. PRP از خون انسان برای تهیه میشود و حاوی فاکتورهای رشد مفیدی است که میتوانند فرایند التیام بافتی و ترمیم نسوج را تسریع کنند. بنابراین، استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت به عنوان درمان آرتروز زانو به شدت توصیه میشود.
درمان آرتروز زانو با اوزون تراپی
یکی دیگر از روش های درمان غیر آرتروز زانو، اوزون تراپی زانو است. اوزون یکی از اشکال مولکولی اکسیژن، ازون، مشتمل بر سه اتم اکسیژن متصل به یکدیگر است. این ساختار شامل یک اتم اکسیژن اضافی است که باعث میشود این مولکول دارای خصوصیات ضد التهابی، ضد عفونی کننده و قابلیت تسریع درمان باشد.
درمان آرتروز زانو با سلول درمانی
یکی از روشهای درمانی برای آرتروز زانو، استفاده از سلولهای بنیادی است. در این روش، سلولهای بنیادی از مغز استخوان بیمار در ناحیه لگن اخذ میشوند و در آزمایشگاه به مدت ۳ تا ۴ هفته کشت میشوند. پس از رشد کافی، این سلولها به درون مفصل زانو تزریق میشوند و به ترمیم مناطق تخریب شده غضروف مفصل کمک میکنند. این روش به خصوص در افرادی که ۱۸ تا ۶۵ سال دارند، میتواند اثربخشی بیشتری داشته باشد. با این حال، در افراد بالای ۶۵ سال به دلیل کند شدن روند استخوان سازی، تاثیرگذاری این درمان ممکن است کاهش یابد.
تحقیقات نشان داده است که استفاده از سلول درمانی برای آرتروز زانو میتواند به میزان ۶۰ درصد در کاهش درد و بهبود ۵۰ درصدی عملکرد مفصل کمک کند. بسیاری از افراد مبتلا به آرتروز زانو که قادر به راه رفتن نبودند، پس از درمان با سلولهای بنیادی توانستند بهبودی قابل توجهی را تجربه کنند. این بهبودی عمدهترین نتیجه درمان را معمولا پس از ۶ ماه نشان میدهد، که از طریق تصویربرداری و ارزیابی حرکتی بیمار قابل مشاهده است.
درمان آرتروز زانو با ارتوکین تراپی
درمان آرتروز زانو با ارتوکین تراپی یک نوع درمان تزریقی است که برای کاهش درد و بهبود عملکرد سیستم دفاعی طبیعی بدن در برابر التهاب توسعه یافته است. این روش از سرمی که از خون بیمار گرفته میشود، استفاده میکند که حاوی پروتئینهای فعال به نام آنتاگونیستهای گیرنده IL-1Ra میباشد. این آنتاگونیستها باعث کاهش درد، کاهش التهاب و افزایش عملکرد در بافتهای آسیب دیده میشوند. ارتوکین تراپی به خصوص برای درمان استئوآرتریت، به ویژه در زانو، مورد استفاده قرار میگیرد.
اینترلوکین 1 با اتصال به برخی گیرندهها منجر به التهاب میشود. ارتوکین تراپی با آزاد کردن آنتاگونیستهای IL-1Ra، از اتصال اینترلوکین 1 به گیرندهها جلوگیری کرده و فرایند التهابی را کنترل میکند. همچنین، این درمان فاکتورهای رشد را در ناحیهی مورد نظر آزاد کرده و باعث بهبود و ترمیم بافتهای آسیب دیده میشود. ارتوکین تراپی به عنوان یک گزینهٔ کم خطر و با موفقیت بالا در درمان بیماریهای ارتوپدی شناخته شده است. این تزریق میتواند در محیط سرپایی انجام شود و نیاز به استراحت طولانی مدت ندارد، به طور مقابل با جراحی و سایر درمانهای تهاجمی انجام میشود.
سخن پایانی
در این مقاله سعی کردهایم تا بهترین و موثرترین روشهای درمان غیرجراحی برای آرتروز زانو را معرفی کنیم. نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشید، این است که برای داشتن نتایج موثر، بهتر است قبل از پیشرفت بیماری، به درمان مراجعه کنید.
سوالات متداول
در مراحل خفیف تا متوسط، این روشها میتوانند درد و حرکت مفصل را کنترل کنند، اما در آرتروز پیشرفته جراحی گاهی اجتنابناپذیر است.
مصرف طولانی مدت NSAIDها ممکن است باعث مشکلات گوارشی، کلیوی یا افزایش فشار خون شود، بنابراین باید تحت نظر پزشک مصرف شوند.
روشهایی مانند PRP، اوزون تراپی و تزریق ژل میتوانند التهاب را کاهش داده و فشار روی غضروف را کم کنند، اما توقف کامل تخریب غضروف امکانپذیر نیست.
بله، بسیاری از روشهای غیرجراحی کمریسک هستند و میتوانند برای بیمارانی که جراحی برایشان محدودیت دارد، گزینه مناسبی باشند.