کلینیک تخصصی زانو

آرتروز بیشتر با درد تدریجی، خشکی، کاهش تحمل راه‌رفتن و تغییرات چندبخشی مفصل همراه است. آسیب منیسک ممکن است پس از چرخش یا ضربه ایجاد شود و با درد خط مفصل، تورم یا گیرکردن همراه باشد، اما این الگوها هم‌پوشانی دارند. معاینه، سن، نحوه شروع و عکس ایستاده به افتراق کمک می‌کنند. تغییرات منیسک در MRI افراد بدون درد نیز شایع است و هر پارگی تصویری نیاز به جراحی ندارد. قفل‌شدن واقعی، ناتوانی بازکردن زانو، تورم سریع پس از آسیب یا ناپایداری واضح نیازمند ارزیابی زودتر و احتمال بررسی تصویری هدفمند است.

صدای بدون درد، تورم یا قفل‌شدن در بسیاری از افراد رخ می‌دهد و به‌تنهایی نشانه تخریب شدید نیست. حرکت تاندون‌ها، تغییر فشار داخل مفصل یا ناهمواری سطح مفصل می‌تواند صدا ایجاد کند. اگر صدا پس از آسیب شروع شده، با درد، تورم، خالی‌کردن یا گیرکردن همراه است، معاینه اهمیت بیشتری دارد. تصمیم درباره MRI فقط بر اساس صدا گرفته نمی‌شود. کاهش فعالیت از ترس صدا ممکن است به ضعف منجر شود. اگر علامت هشدار وجود ندارد، تمرین تدریجی قدرت و کنترل حرکت معمولاً منطقی‌تر از بی‌حرکتی است؛ برنامه باید با وضعیت فرد هماهنگ شود.

تورم سریع طی چند ساعت پس از آسیب می‌تواند با خون‌ریزی داخل مفصل یا آسیب ساختاری همراه باشد. تورم تدریجی ممکن است از التهاب، آرتروز یا فشار بیش از حد ناشی شود و نیاز به شرح حال و معاینه دارد. قفل‌شدن واقعی یعنی زانو در زاویه‌ای گیر کند و نتوان آن را باز یا بسته کرد؛ این حالت با احساس خشکی یا ترس از حرکت متفاوت است. قفل‌شدن واقعی و ناتوانی تحمل وزن نیاز به ارزیابی زودتر دارند. زانو قرمز، داغ و متورم همراه تب یا بدحالی می‌تواند عفونت باشد و نباید تا نوبت معمول صبر کرد.

تمرین قدرتی و هوازی متناسب می‌تواند درد و عملکرد را در بسیاری از افراد مبتلا به آرتروز بهتر کند. هدف افزایش ظرفیت مفصل و عضلات است؛ نوع تمرین با شدت علائم، تعادل و بیماری‌های همراه تنظیم می‌شود. در افراد دارای اضافه‌وزن، کاهش وزن حتی به میزان قابل‌دستیابی می‌تواند بار زانو و خطرهای سلامت عمومی را کمتر کند. این توصیه نباید سرزنش‌کننده باشد و برنامه باید عملی و تدریجی باشد. درد خفیف گذرا ممکن است رخ دهد، اما تورم شدید، درد پایدار یا کاهش عملکرد نشان می‌دهد مقدار بار نیاز به اصلاح دارد. تزریق جایگزین همیشگی تمرین و مدیریت بار نیست.

انتخاب تصویر به سؤال بالینی بستگی دارد. برای آرتروز، عکس ساده ایستاده اغلب اطلاعات کاربردی درباره فضای مفصل و راستای اندام می‌دهد. MRI برای هر زانودرد لازم نیست و ممکن است تغییرات شایعی را نشان دهد که علت علامت نیستند. MRI بیشتر زمانی مطرح می‌شود که آسیب ساختاری خاص، قفل‌شدن، ناپایداری، علائم غیرعادی یا تصمیم جراحی در میان باشد. پس از ضربه نیز گاهی عکس برای رد شکستگی اولویت دارد. پزشک ابتدا نحوه شروع، تورم، حرکت و ثبات را بررسی می‌کند. تصویربرداری باید تصمیم درمان را تغییر دهد، نه اینکه فقط به‌دلیل درد تکرار شود.

هیچ تزریقی برای همه افراد بهترین نیست. کورتیکواستروئید ممکن است در بعضی وضعیت‌ها تسکین کوتاه‌مدت ایجاد کند؛ ژل، PRP و اوزون شواهد، هزینه، زمان پاسخ و محدودیت‌های متفاوتی دارند. شدت آرتروز، التهاب، بیماری‌های زمینه‌ای، درمان‌های قبلی و هدف فرد بر انتخاب اثر می‌گذارند. هیچ‌کدام بازسازی قطعی غضروف یا حذف همیشگی درد را تضمین نمی‌کنند. پزشک باید احتمال سود، عوارض، تعداد جلسات و معیار توقف را توضیح دهد. اگر تزریق قبلی بهبود عملکردی نداشته، تکرار یا ترکیب چند روش بدون بازبینی تشخیص منطقی نیست.

جراحی به نوع مشکل بستگی دارد. آسیب حاد همراه ناپایداری یا قفل‌شدن، بعضی پارگی‌های قابل‌ترمیم و آرتروز پیشرفته با درد و محدودیت شدید مسیرهای متفاوتی دارند. MRI یا عکس به‌تنهایی تصمیم را تعیین نمی‌کند. در آرتروز، جراحی تعویض مفصل زمانی بررسی می‌شود که درمان‌های غیرجراحی مناسب سود کافی نداشته و کیفیت زندگی به‌طور جدی محدود شده باشد. ارجاع برای مشاوره به معنی قطعی‌شدن عمل نیست. تب و مفصل داغ، ناتوانی تحمل وزن پس از ضربه، تغییر شکل یا تورم سریع نیازمند ارزیابی فوری‌اند و نباید با تزریق یا تمرین خانگی به تأخیر بیفتند.