کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توان‌بخشی

متخصص طب فیزیکی و توان‌بخشی پزشک است و تشخیص، معاینه عصبی‌عضلانی، انتخاب بررسی‌های تکمیلی و طراحی مسیر کلی درمان غیرجراحی را بر عهده دارد. فیزیوتراپی یکی از اجزای ممکن این مسیر است و بیشتر بر ارزیابی حرکت، آموزش و اجرای برنامه بازتوانی تمرکز می‌کند. همه بیماران لازم نیست ابتدا هر دو خدمت را دریافت کنند. گاهی فیزیوتراپی مستقیم مناسب است و گاهی وجود ضعف، بی‌حسی، درد پیچیده یا تشخیص نامشخص ابتدا ارزیابی پزشکی می‌خواهد. در السا انتخاب مسیر بر اساس علائم، بیماری‌های زمینه‌ای و هدف عملکردی انجام می‌شود، نه صرفاً نام یک دستگاه یا روش.

دردهای کمر و گردن، مشکلات مفاصل و تاندون‌ها، گزگز و بی‌حسی، ضعف پس از آسیب یا جراحی و محدودیت در راه‌رفتن یا فعالیت‌های روزانه از موضوعات رایج‌اند. هدف فقط نام‌گذاری بیماری نیست؛ تأثیر آن بر عملکرد نیز بررسی می‌شود. پزشک قدرت، حس، رفلکس، دامنه حرکت، تعادل و الگوی حرکت را متناسب با شکایت ارزیابی می‌کند. سپس ممکن است آموزش، تمرین، فیزیوتراپی، دارو، نوار عصب یا تزریق منتخب پیشنهاد شود. علائم ناگهانی مانند ضعف سریع، بی‌اختیاری یا درد همراه تب ابتدا به ارزیابی فوری نیاز دارند و برای ویزیت روتین مناسب نیستند.

خیر. در بسیاری از مشکلات، شرح حال و معاینه ابتدا مشخص می‌کند آیا تصویربرداری لازم است و کدام نوع تصویر می‌تواند تصمیم درمان را تغییر دهد. انجام MRI برای هر درد ممکن است یافته‌هایی نشان دهد که با علامت واقعی ارتباطی ندارند. اگر تصویر قبلی دارید، فایل یا گزارش آن را همراه بیاورید؛ اما قدیمی‌بودن تصویر الزاماً به معنی نیاز به تکرار نیست. پزشک زمان شروع، تغییر علائم و معاینه را با نتیجه قبلی تطبیق می‌دهد. تصویربرداری زودتر زمانی اهمیت پیدا می‌کند که ضربه شدید، علائم عصبی مهم، تب، کاهش وزن غیرقابل توضیح یا احتمال بیماری جدی وجود داشته باشد.

نوار عصب و عضله برای پاسخ به سؤال‌هایی مانند گیر افتادن عصب، آسیب عصب محیطی، درگیری ریشه گردنی یا کمری و بعضی بیماری‌های عضله استفاده می‌شود. هر درد، گزگز یا ضعف الزاماً به این تست نیاز ندارد. پزشک زمان شروع، مسیر علائم، قدرت و حس را بررسی می‌کند و تعیین می‌کند کدام عصب‌ها و عضلات آزموده شوند. تست بسیار زودهنگام یا بررسی گسترده بدون سؤال مشخص ممکن است نتیجه قابل‌استفاده‌ای ندهد. MRI ساختار و نوار عصب عملکرد را نشان می‌دهد؛ این دو جای یکدیگر را نمی‌گیرند و نتیجه هرکدام باید در کنار معاینه تفسیر شود.

ابتدا درباره زمان شروع مشکل، الگوی درد، محدودیت‌ها، داروها، درمان‌های قبلی و هدف شما سؤال می‌شود. سپس معاینه‌ای متناسب با شکایت شامل حرکت، قدرت، حس، رفلکس، تعادل یا الگوی راه‌رفتن انجام می‌گیرد. پزشک توضیح می‌دهد محتمل‌ترین علت چیست، کدام احتمال‌ها هنوز مطرح‌اند و آیا آزمایش یا تصویر می‌تواند تصمیم را تغییر دهد. برنامه اولیه ممکن است شامل آموزش، تنظیم فعالیت، تمرین، فیزیوتراپی یا درمان دیگری باشد. برای ویزیت، مدارک قبلی و فهرست داروها را همراه بیاورید و یک یا دو فعالیت مهمی را که می‌خواهید دوباره انجام دهید مشخص کنید.

مدت درمان به تشخیص، شدت محدودیت، سابقه بیماری، هدف عملکردی و میزان پاسخ بستگی دارد. یک برنامه برای همه مناسب نیست و تعداد جلسات پیش از معاینه نمی‌تواند دقیق تعیین شود. در شروع باید نقطه بازبینی مشخص باشد؛ برای نمونه تغییر راه‌رفتن، خواب، دامنه حرکت یا توان انجام کار طی چند هفته سنجیده شود. تمرین خانگی و مشارکت فرد می‌تواند نیاز به مراجعه حضوری را تغییر دهد. اگر در زمان توافق‌شده پیشرفت دیده نشود، ادامه همان برنامه بدون تغییر کافی نیست. تشخیص، مقدار تمرین، موانع اجرا و نیاز به بررسی یا ارجاع دیگر باید مرور شوند.

ضعف ناگهانی یا رو به افزایش، بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع، بی‌حسی ناحیه زینی و مشکل جدید در راه‌رفتن می‌توانند نشانه درگیری عصبی مهم باشند. در این شرایط شروع تمرین روتین نباید ارزیابی پزشکی را به تأخیر بیندازد. درد همراه تب، بدحالی، قرمزی و تورم سریع مفصل، ضربه شدید، ناتوانی تحمل وزن یا کاهش وزن غیرقابل توضیح نیز نیازمند بررسی زودتر است. درد قفسه سینه، تنگی نفس یا علائم سکته اورژانسی‌اند. اگر چنین نشانه‌ای وجود ندارد، ارزیابی طب فیزیکی می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای برنامه غیرجراحی و عملکردمحور باشد.