انواع قوز کمر و راه‌های درمان غیر جراحی آن‌

قوز کمر یا کیفوز منحنی بیش از حد ستون فقرات است که به آن گوژپشتی نیز گفته می شود. قوز کمر انواع مختلفی دارد که به درمان های مختلفی نیز نیاز دارند. در افراد مبتلا به آن، ستون فقرات بیشتر از آنچه که باید انحنا می یابد. در نتیجه، قسمت فوقانی ستون فقرات بیش از حد گرد به نظر می رسد و منجر به خمیده شدن فرد مبتلا می شود. ستون فقرات دارای انحنای طبیعی است که از وضعیت بدنی ما پشتیبانی می کنند و به ما کمک می کنند تا صاف بایستیم. اما انحنای بیش از حد در این بیماری می تواند ایستادن را دشوار کند.

بیشتر اوقات کیفوز باعث ایجاد مشکلاتی که نیازمند مداخله پزشکی باشد، نمی شود. اما در موارد شدید، می تواند باعث درد یا مشکلات تنفسی شود و برای تصحیح آن ممکن است نیاز به عمل جراحی باشد. این مشکل بیشتر در نوجوانانی ظاهر می شود که استخوان های آنها به سرعت در حال رشد است و همچنین ممکن است در بزرگسالان مسن پدیدار شود. با افزایش سن ، مهره ها انعطاف پذیری خود را از دست داده و ممکن است ستون فقرات شروع به کج شدن کند.

انواع کیفوز یا قوز کمر

سه نوع رایج قوز کمر شامل موارد زیر می باشد:

• قوز کمر وضعیتی
• قوز کمر شوئرمن
• قوز کمر مادرزادی

قوز کمر وضعیتی

شایع ترین نوع این بیماری، کیفوز وضعیتی است که معمولاً در سالهای نوجوانی اتفاق می افتد. خمیدگی یا وضعیت بدنی نامناسب باعث کشیدگی رباط ها و ماهیچه هایی که مهره های ستون فقرات را در جای خود نگه می دارند، می شود. این کشش مهره ها را از حالت عادی بیرون آورده و باعث ایجاد شکل گرد در ستون فقرات می شود. از جمله ویژگی های بارز آن به موارد زیر می توان اشاره کرد:

• انحنای انعطاف پذیر دارد و تغییر وضعیت بدن این انحنا را تغییر می دهد.
• برای نوجوانان اتفاق می افتد و بیشتر از پسران، دختران را تحت تأثیر قرار می دهد.
• معمولاً باعث درد و مشکل نمی شود.

قوز کمر شوئرمن

این نوع از این بیماری به نام رادیولوژیستی نامگذاری شده است که برای اولین بار این بیماری را شناسایی کرده است. این اتفاق زمانی می افتد که مهره ها شکل متفاوتی دارند. در این حالت مهره ها به جای آن که چهارگوش باشند، مثلثی شکل هستند و تحدب ستون فقرات به تدریج بیشتر و بیشتر می‌شود. از جمله ویژگی های بارز آن به موارد زیر می توان اشاره کرد:

• این نوع بیشتر در نوجوانان ظاهر می شود و بیشتر پسران را تحت تأثیر قرار می دهد.
• نوع شوئرمن می تواند شدیدتر از نوع وضعیتی باشد.
• باعث ایجاد منحنی سفت و سخت می شود و تغییر وضعیت بدن انحنا را تغییر نمی دهد.
• می تواند دردناک باشد، به خصوص در هنگام فعالیت یا هنگام ایستادن و نشستن های طولانی.

قوز کمر مادرزادی

مادرزادی به معنای شرایطی است که شما با آن به دنیا آمده اید. بنابراین افراد مبتلا به قوز کمر مادرزادی با انحنای ستون فقرات متولد می شوند. از جمله ویژگی های بارز آن به موارد زیر می توان اشاره کرد:

• با بزرگ شدن کودک می تواند بدتر شود.
• به طور معمول در سنین جوانی به عمل جراحی برای جلوگیری از بدتر شدن منحنی نیاز دارد.
• ممکن است به همراه سایر نقایص هنگام تولد که بر قلب و کلیه ها تأثیر می گذارد همراه باشد.

شیوع قوز کمر

کیفوز در حدود 10 ٪ از کودکان سن مدرسه (حداکثر یک در 10 کودک) اتفاق می افتد و نوع شوئرمن بیشتر این موارد را تشکیل می دهد. بیشتر مبتلایان به آن هنگام 12 تا 17 سالگی تشخیص داده می شوند. پسران تقریبا دو برابر دختران به نوع شوئرمن مبتلا می شوند.

چه عواملی باعث ابتلا به کیفور می شوند؟

علت قوز کمر به نوع آن بستگی دارد:

• وضعیتی: وضعیت نامناسب، بد تکیه دادن به صندلی هنگام نشستن، حمل کیف های سنگین
• شوئرمن: مشکل در ساختار ستون فقرات
• مادرزادی: مشکلی که قبل از تولد در ستون فقرات ایجاد شده است.

دلایل دیگر شامل موارد زیر است:

• سن: با افزایش سن افراد، ستون فقرات شروع به ایجاد انحنای بیشتری می کند.
• آسیب ستون فقرات

علائم کیفوز

علامت اصلی قوز کمر داشتن شانه های گرد یا قوز در قسمت بالای کمر است. همسترینگ سفت (ماهیچه های پشت ران) نیز می تواند از علائم باشد. افرادی که انحنای شدیدتری دارند ممکن است علائم دیگری نیز داشته باشند، از جمله:

• درد یا سفتی در پشت شانه
• پاهای بی حس و گزگز آن ها
• خستگی مفرط
• تنگی نفس یا سایر مشکلات تنفسی به دلیل فشار ستون فقرات به مجاری هوایی
• مشکلات تعادل
• بی اختیاری مثانه یا روده

تشخیص قوز کمر

برای تشخیص پزشک باید معاینه فیزیکی ستون فقرات را انجام دهد و ممکن است از شما (یا فرزندتان) بخواهد که تست خم شدن که به Adam’s forward bend test معروف است را انجام دهید. در این تست از شما خواسته می شود با پاهای کنار هم، زانوهای صاف و بازوهای آویزان به جلو خم شوید که این آزمایش به متخصص ستون فقرات کمک می‌کند تا انحنای ستون فقرات یا هر مشکل دیگری مانند اسکولیوز (انحنای جانبی ستون فقرات) را ببیند.

ممکن است عکس برداری از ستون فقرات برای اندازه گیری انحنا مورد نیاز باشد. منحنی طبیعی  بین 20 تا 45 درجه است که اگر بیشتر از 50 درجه باشد، نشان دهنده ی کیفوز است. در کل برای تشخیص کیفوز آزمایش‌های زیر توسط متخصص ارتوپد یا ستون فقرات تجویز می‌شود:

• ام آر آی
• عسکبرداری با اشعه ایکس
• اسکن رادیونوکلئید از استخوان
• سی تی اسکن
• آزمایش خون

درمان کیفوز

درمان به شما و شرایطتان بستگی دارد. از جمله عوامل موثر در درمان قوز کمر به موارد زیر می توان اشاره کرد:

• سن
• سابقه ی بیماری فرد
• نوع کیفوز
• شدت انحنا

هدف از درمان جلوگیری از بدتر شدن منحنی است که در موارد شدید ممکن است نیاز به جراحی داشته باشید. اما اکثر افراد مبتلا به قوز کمر نیازی به جراحی ندارند و روش‌های درمانی غیرجراحی می‌توانند کمک کننده باشند.

گزینه های درمانی غیر جراحی برای کیفوز

معمولا متخصصان ستون فقرات درمان های غیرجراحی را برای افراد مبتلا به قوز کمر وضعیتی توصیه می کنند و اگر منحنی کمتر از ۷۵ درجه باشد، گزینه‌های غیرجراحی به کیفوز شوئرمن نیز می‌توانند کمک کنند.گزینه های درمانی شامل موارد زیر هستند:

• نظارت بر منحنی: اشعه ایکس منظم در طول سال‌های نوجوانی پیشرفت منحنی را کنترل می‌کند.
• فیزیوتراپی: ورزش ها می توانند عضلات شکم و پشت را برای تسکین درد و بهبود وضعیت بدن تقویت کنند. همچنین می توانند عضلات همسترینگ را سفت و عضلات سایر نواحی بدن را تقویت کنند.
• داروها: داروهای ضد التهابی کمردرد را تسکین می دهند.
• بریس پشت: در مواردی که زاویه انحنای ستون فقرات بین ۶۰ الی۸۰ درجه است و هنوز امکان رشد اسکلتی بدن به خصوص در سنین پایین وجود دارد می‌توان از بریس برای درمان گوژپشتی استفاده کرد. نوع بریس و مدت زمان استفاده از آن توسط پزشک تعیین می‌شود.

جلوگیری از ابتلا به قوز کمر

برای جلوگیری از ابتلا به کیفوز وضعیتی موارد زیر ممکن است کمک کننده باشد:

• وضعیت و فرم بدن را خوب حفظ کنید.
• عضلات شکم و پشت را تقویت کنید.
• وزنتان را متعادل نگه دارید.
• کیف یا کتاب مدرسه و لوازمتان را در یک کوله پشتی چرخدار حمل کنید.
• برای تقویت بدن و انعطاف پذیر ماندن ورزش کنید.

پیش آگهی بیماری

تشخیص زودرس بهترین چشم انداز درمانی برای این بیماری را ارائه می دهد و اگر ابتلا به قوز کمر زود تشخیص داده شوند ، به احتمال زیاد نیازی به عمل جراحی ندارد. با این حال اگر کیفوز را درمان نکنید، منحنی بدتر می شود و منجر به مشکلات زیادی در سلامتی شما می شود. کنترل قوز کمر به طور منظم و انجام فیزیوتراپی برای حفظ وضعیت بدن بسیار مهم است. این مراقبت ها به شما کمک می کند تا مطمئن شوید که منحنی ستون فقراتتان بدتر نمی شود و در زندگی شما اختلال ایجاد نمی کند.

یادداشتی از السا کلینیک

کیفوز زمانی اتفاق می افتد که ستون فقرات دارای انحنای بیش از حد باشد که منجر به ایجاد یک “قوز” در کمر می شود. این وضعیت ممکن است درد نداشته باشید، اما اگر منحنی شدیدتر شود، باعث درد و سفتی می شود. معمولا درمان قوز کمر وضعیتی و شوئرمن شامل عکسبرداری منظم با اشعه ایکس برای نظارت بر انحنا، فیزیوتراپی و در برخی موارد، بریس پشت می باشد. در قوز کمر مادرزادی (و قوز کمر شدید شوئرمن)، جراحی فیوژن ستون فقرات می‌تواند درد را تسکین داده و انحنا را اصلاح کند. کلینیک ستون فقرات ما متشکل از یک تیم چند رشته ای شامل  ارتوپدها، فیزیوتراپیست ها و متخصصان مدیریت درد است که برای بهبود شما با یکدیگر همکاری می کنند. بخش ستون فقرات کلینیک فوق تخصصی بین المللی السا با بهره گیری از بهترین ابزار و زبده ترین و مجرب ترین جراحان و اساتید دانشگاه، خدمات تخصصی را مطابق با استانداردهای جهانی را به بیماران مبتلا به مشکلات ستون فقرات همچون قوز کمر ارائه می دهد.

منابع: my.clevelandclinic.org