آرتروز یا استئوآرتریت بیماری شایعی است که می‌تواند باعث درد، خشکی و محدودشدن حرکت مفصل شود. درمان آن معمولاً با فعال‌ماندنِ متناسب، تمرین، کنترل درد و اصلاح فشارهای روزمره آغاز می‌شود؛ تزریق یا جراحی فقط برای بعضی افراد و پس از ارزیابی مطرح است.
زانو، لگن، دست‌ها و ستون فقرات از نواحی درگیرِ رایج‌اند. آرتروز می‌تواند آزاردهنده باشد، اما معنایش این نیست که باید فعالیت را کنار گذاشت یا منتظر ماند تا درد شدید شود. در اغلب افراد، ترکیب درستِ حرکت، کنترل درد، اصلاح فشارهای روزانه و پیگیری درمان، کیفیت زندگی و توانایی انجام کارها را بهتر می‌کند.
در این راهنما، «درمان مرحله‌ای» به این معناست که از راه‌های مؤثر و کم‌خطر آغاز می‌کنیم و فقط در صورت نیاز، سراغ گزینه‌های بعدی می‌رویم. برنامهٔ مناسب یک فرد ممکن است با فرد دیگر فرق داشته باشد؛ محل درگیری، شدت درد، شغل، فعالیت، وزن، بیماری‌های زمینه‌ای و هدف شخص از درمان همگی مهم‌اند.
پاسخ کوتاه: آرتروز را چگونه کنترل می‌کنیم؟
پایهٔ درمان آرتروز معمولاً فعال‌ماندن در حد قابل‌تحمل، تمرین برای تقویت عضلات اطراف مفصل، تنظیم فعالیت و در صورت نیاز کنترل درد با داروی مناسب است. کاهش حتی مقدار کمی از اضافه‌وزن در فردی که وزن بالا دارد، می‌تواند فشار وارد بر مفصل‌های تحمل‌کنندهٔ وزن را کمتر کند. فیزیوتراپی و طب فیزیکی برای آموزش حرکت و اصلاح برنامهٔ روزانه کمک‌کننده‌اند. در بعضی افراد، تزریق داخل مفصل یا درمان‌های دیگر پس از معاینه مطرح می‌شوند. جراحی معمولاً زمانی بررسی می‌شود که درد و محدودیت شدید، با درمان غیرجراحیِ منظم پاسخ کافی نگرفته باشد.
اگر درگیری اصلی شما زانوست، صفحهٔ کلینیک زانو و راهنمای آرتروز زانو می‌توانند مسیر عملی‌تری برای همان مفصل نشان دهند.
اگر درد و خشکی بیشتر در شانه است، راهنمای آرتروز شانه تفاوت آن با شانه یخ‌زده، مسیر تشخیص و درمان‌های غیرجراحی را توضیح می‌دهد.
برای شروع تغییرهای عملی، برنامهٔ روزمره برای مدیریت آرتروز را بخوانید؛ جدول هفتهٔ اول و فرم پیگیری درد و توان حرکت کمک می‌کنند توصیه‌های کلی را به قدم‌های قابل‌انجام تبدیل کنید.
آرتروز دقیقاً چه اتفاقی در مفصل ایجاد می‌کند؟
مفصل محل برخورد دو استخوان است و برای حرکت روان، از غضروف، استخوان زیرغضروفی، مایع مفصلی، رباط‌ها، تاندون‌ها و عضلات اطراف کمک می‌گیرد. در آرتروز، تغییرات فقط محدود به «نازک‌شدن غضروف» نیستند؛ استخوان، پوشش مفصل و عضلات اطراف هم می‌توانند درگیر شوند. به همین دلیل دو عکس مشابه لزوماً درد و توانایی مشابه ایجاد نمی‌کنند: خواب، آمادگی عضلات، نوع فعالیت، التهاب گذرا و تجربهٔ درد نیز روی علائم اثر دارند.
آرتروز با آرتریت روماتوئید یکسان نیست. آرتروز بیشتر یک مشکل ساختاری و مکانیکیِ تدریجی است، در حالی که آرتریت روماتوئید بیماری التهابیِ خودایمنی است و مسیر بررسی و درمان متفاوتی دارد. اگر چند مفصل به‌طور ناگهانی و هم‌زمان متورم و گرم شده‌اند، یا خشکی صبحگاهی طولانی و علائم عمومی دارید، بهتر است فقط به نام «آرتروز» اکتفا نکنید و ارزیابی دقیق‌تری انجام شود.
علائم آرتروز چه هستند؟
علائم با توجه به محل مفصل فرق می‌کنند، اما موارد زیر شایع‌اند:
- درد هنگام راه‌رفتن، پله‌رفتن، بلندشدن از صندلی، گرفتن اشیا یا فعالیت طولانی؛
- خشکی بعد از استراحت یا اول صبح که معمولاً با کمی حرکت بهتر می‌شود؛
- کم‌شدن دامنهٔ حرکت؛ مثلاً سختی در خم‌کردن زانو، پوشیدن جوراب یا بازکردن درِ شیشه؛
- صدا دادن یا احساس ساییدگی مفصل؛ صدا به‌تنهایی نشانهٔ آسیب جدی نیست؛
- تورم خفیف و دوره‌ای یا احساس بزرگ‌شدن مفصل؛
- کاهش قدرت و اعتماد به حرکت، چون فرد به‌دلیل درد عضلات اطراف مفصل را کمتر به‌کار می‌گیرد.
در آرتروز زانو، درد با پله، نشستن و برخاستن یا راه‌رفتن طولانی برجسته‌تر است. آرتروز لگن می‌تواند کشالهٔ ران، جلوی ران یا گاهی باسن را دردناک کند و پوشیدن کفش یا ورود و خروج از خودرو را سخت‌تر سازد. در دست‌ها، درد و سفتیِ انگشتان و پایهٔ شست می‌تواند کارهای ظریف را دشوار کند. محل درد همیشه همان مفصلِ منشأ نیست؛ برای نمونه درد تیرکشنده تا زیر زانو، گزگز یا ضعف پا ممکن است نیازمند بررسی علت‌های کمر و عصب هم باشد.
چه عواملی احتمال آرتروز یا شدت علائم را بیشتر می‌کنند؟
سن بالاتر یکی از عوامل است، اما آرتروز نتیجهٔ اجتناب‌ناپذیر سن نیست. سابقهٔ آسیب مفصل، جراحی قبلی، فعالیت یا شغلی که فشار تکراری و نامتناسب وارد می‌کند، ضعف عضلات، چاقی، شکل نامعمول مفصل و زمینهٔ خانوادگی می‌توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند. آسیب قدیمی منیسک یا رباط زانو، شکستگی نزدیک مفصل یا دررفتگی نیز ممکن است سال‌ها بعد احتمال آرتروز را بالا ببرد.
نکتهٔ مهم این است که «استفاده از مفصل» با «فرسوده‌کردن آن» یکی نیست. فعالیت درست و تقویت عضله معمولاً به حمایت از مفصل کمک می‌کنند. مسئله بیشتر جهش ناگهانی در مقدار فعالیت، تکنیک نامناسب، ادامه‌دادن فعالیت با درد رو به افزایش یا نداشتن زمان کافی برای بازیابی است.
چه زمانی درد مفصل نیاز به بررسی سریع‌تر دارد؟
درد معمول آرتروز اغلب به‌تدریج ایجاد می‌شود. با این حال، مفصلی که ناگهان بسیار دردناک، قرمز، گرم و متورم شده است، ناتوانی در تحمل وزن پس از ضربه، تب همراه با درد مفصل، تغییر شکل واضح، یا درد شدید و جدیدی که اجازهٔ حرکت نمی‌دهد، از الگوی همیشگی آرتروز خارج است و باید همان روز ارزیابی شود. این موارد به معنی قطعی‌بودن یک مشکل خطرناک نیستند؛ فقط باید علت‌هایی مانند آسیب حاد یا عفونت از دست نروند.
برای دردهای تدریجی هم لازم نیست تا ناتوانی صبر کنید. اگر درد خواب، کار، راه‌رفتن یا فعالیت‌های پایه را محدود کرده، یا با وجود چند هفته برنامهٔ منظم بهتر نشده است، وقت بازبینی برنامهٔ درمان است.
پزشک چگونه آرتروز را بررسی می‌کند؟
ارزیابی معمولاً با گفت‌وگو شروع می‌شود: درد کجاست، از چه زمانی آغاز شده، چه فعالیتی آن را بدتر یا بهتر می‌کند، آسیب یا جراحی قبلی داشته‌اید، و چه داروها و بیماری‌های زمینه‌ای دارید. سپس راه‌رفتن، راستای اندام، دامنهٔ حرکت، درد فشاری، تورم و قدرت عضلات بررسی می‌شود. در آرتروز لگن و زانو، بررسی کمر و الگوی درد منتشرشونده نیز اهمیت دارد.
عکس ساده در برخی شرایط برای دیدن شکل مفصل و تغییرات استخوانی مفید است، اما همهٔ دردهای مفصل به MRI نیاز ندارند. تصویربرداری وقتی ارزش بیشتری دارد که نتیجهٔ آن قرار باشد تصمیم درمان را تغییر دهد یا پزشک به علت دیگری مانند شکستگی، پارگی حاد یا بیماری التهابی شک داشته باشد. درمان موفق فقط به گزارش عکس وابسته نیست؛ هدف اصلی، بهبود توان و علائمی است که در زندگی واقعی شما مهم‌اند.
درمان مرحله‌ای آرتروز
۱) حرکت و ورزش؛ درمان اصلی، نه توصیهٔ حاشیه‌ای
برای بسیاری از افراد، تمرین منظم مهم‌ترین بخش کنترل آرتروز است. عضلهٔ قوی‌تر بخشی از بار حرکت را می‌گیرد، تعادل و اعتماد به راه‌رفتن را بهتر می‌کند و کمک می‌کند مفصل کمتر در چرخهٔ درد و بی‌حرکتی گیر بیفتد. نوع تمرین باید با محل درگیری و سطح آمادگی شما هماهنگ باشد:
- برای زانو، تمرین‌های تقویت جلوی ران، پشت ران، باسن و تعادل معمولاً سودمندند.
- برای لگن، تمرکز بر عضلات باسن، دامنهٔ حرکت و الگوی راه‌رفتن مهم است.
- برای دست، تمرین‌های ملایم حرکتی و تقویتی می‌توانند به عملکرد کمک کنند.
- پیاده‌روی، دوچرخهٔ ثابت، آب‌درمانی و تمرین قدرتیِ تنظیم‌شده گزینه‌های قابل‌استفاده‌ای هستند؛ لازم نیست همه یک ورزش را انتخاب کنند.
شروعِ کم و پیوسته بهتر از شروعِ شدید و رهاکردن برنامه است. کمی خستگی یا ناراحتی قابل‌پیش‌بینی پس از تمرین ممکن است رخ دهد، اما اگر درد روز بعد به‌وضوح بیشتر است یا عملکرد را پایین می‌آورد، مقدار، دامنه یا نوع تمرین باید اصلاح شود. فیزیوتراپی و طب فیزیکی و توان‌بخشی می‌توانند این تنظیم را بر اساس معاینه انجام دهند.
۲) تنظیم وزن و فعالیت‌های روزمره
اگر اضافه‌وزن دارید، کاهش تدریجی و پایدار وزن می‌تواند درد و فشار روی زانو و لگن را کمتر کند؛ لازم نیست برای شروع، به یک عدد ایده‌آل برسید. هم‌زمان، تغییرهای کوچک در کار روزمره ارزشمندند: تقسیم‌کردن کار سنگین به چند بخش، پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی بدون وقفه، استفاده از کفش راحت و برنامه‌ریزی برای استراحت کوتاه بین کارها.
استراحت کامل معمولاً راه‌حل خوبی نیست. بهتر است روزهایی که درد بیشتر است، فعالیت را «تنظیم» کنید: مسیر کوتاه‌تر، سرعت کمتر، وقفهٔ بیشتر یا انتخاب حرکت کم‌فشار؛ نه حذف کامل حرکت برای هفته‌ها.
۳) دارو برای کنترل درد و امکان حرکت بهتر
دارو می‌تواند برای بسیاری از افراد کمک بزرگی باشد، به‌ویژه زمانی که درد اجازهٔ خواب، کار یا شروع تمرین نمی‌دهد. برای آرتروز دست یا زانو، ژل‌های ضدالتهاب موضعی در بسیاری از افراد گزینهٔ خوبی هستند. استامینوفن یا داروهای ضدالتهاب خوراکی نیز بسته به شرایط فرد ممکن است استفاده شوند. هدف از بیان عوارض، ترساندن از دارو نیست؛ انتخاب دارو باید با سابقهٔ زخم یا خونریزی معده، بیماری کلیه، فشار خون کنترل‌نشده، بیماری قلبی، بارداری و داروهای هم‌زمان هماهنگ باشد.
بهتر است مسکن را ابزارِ فعال‌ترشدن بدانیم، نه جایگزین حرکت و توان‌بخشی. اگر برای درد مفصل، نیاز به مصرف مداوم یا روبه‌افزایش دارو پیدا کرده‌اید، برنامه باید بازبینی شود تا علت و گزینه‌های مکمل روشن شوند. از ترکیب خودسرانهٔ چند داروی ضدالتهاب یا افزایش مقدار دارو برای «تحمل کردن» یک فعالیت سنگین پرهیز کنید.
۴) گرما، سرما، بریس و ابزار کمکی
برخی افراد با گرمای ملایم پیش از حرکت، و بعضی با سرما پس از فعالیت، احساس راحتی بیشتری دارند. اثر این روش‌ها معمولاً کوتاه‌مدت است، اما اگر کمک می‌کند برنامهٔ حرکت را انجام دهید، می‌تواند بخشی از مراقبت باشد. بریس، زانوبند یا عصا در فرد مناسب ممکن است بار مفصل را کمتر کند؛ انتخاب نادرست یا استفادهٔ دائمی بدون برنامه می‌تواند الگوی حرکت را بدتر کند، پس بهتر است بر اساس معاینه انتخاب شود.
۵) تزریق‌ها؛ برای چه کسی و با چه انتظاری؟
تزریق داخل مفصل برای همهٔ افراد و همهٔ مراحل لازم نیست. گاهی پزشک پس از معاینه، تزریق کورتون را برای کنترل دوره‌ای التهاب و درد، یا گزینه‌هایی مانند تزریق ژل مفصل را در شرایط مشخص بررسی می‌کند. سود، مدت اثر و مناسب‌بودن هر روش از فردی به فرد دیگر فرق دارد. تزریق موفق معمولاً زمانی ارزش بیشتری دارد که به فرد فرصت دهد خواب، راه‌رفتن یا تمرین توان‌بخشی را بهتر پیش ببرد؛ نه اینکه جای برنامهٔ حرکت و اصلاح فشار را بگیرد.
دربارهٔ هر تزریق، تشخیص دقیق، داروهای مصرفی، سابقهٔ دیابت یا رقیق‌کنندهٔ خون، و هدف درمان باید روشن باشد. انتخاب بر مبنای وعدهٔ «ترمیم قطعی» یا تجربهٔ فرد دیگر، تصمیم مطمئنی نیست.
۶) جراحی چه زمانی مطرح می‌شود؟
جراحی آخرین گزینه برای همه نیست و «شکست درمان» هم تلقی نمی‌شود. وقتی درد شدید و پایدار، خواب و راه‌رفتن را مختل کرده، کیفیت زندگی به‌طور جدی پایین آمده و درمان غیرجراحیِ منظم پاسخ کافی نداده است، جراح می‌تواند گزینه‌ها را توضیح دهد. در آرتروز پیشرفتهٔ زانو یا لگن، تعویض مفصل برای برخی افراد انتخاب مؤثری است، اما تصمیم آن به شدت علائم، عکس، سلامت عمومی، آمادگی برای توان‌بخشی و هدف‌های شخصی بستگی دارد.
آرتروز در زانو، لگن و دست؛ چه تفاوتی در برنامه ایجاد می‌کند؟
در زانو، پیدا کردن مقدار مناسب راه‌رفتن، پله و تمرین تقویت‌کننده مهم است. درد جلوی زانو می‌تواند با ضعف عضلات ران و لگن بدتر شود و درد یک‌طرفهٔ پایدار نیز ممکن است نیازمند بررسی راستای پا یا آسیب قبلی باشد. برای آشنایی بیشتر با درمان‌های غیرجراحی، مقالهٔ درمان زانو درد را ببینید.
در آرتروز لگن، درد کشالهٔ ران، محدودیت چرخش پا و سختی در پوشیدن جوراب یا ورود به خودرو سرنخ‌های مفیدی‌اند. با این حال، درد باسن و ران همیشه از خودِ مفصل لگن نیست؛ عضلات، مفصل ساکروایلیاک یا کمر نیز می‌توانند نقش داشته باشند. اگر درد لگن یا کشالهٔ ران دارید، مراجعه به کلینیک لگن و مفاصل کمک می‌کند منشأ درد دقیق‌تر روشن شود. در زنان، مقالهٔ علت درد لگن در زنان نیز تفاوت علت‌های عضلانی‌اسکلتی با علت‌های زنان و داخلی را توضیح می‌دهد.
در آرتروز دست، گرم‌کردن ملایم، تمرین هدفمند، اصلاح شیوهٔ گرفتن ابزار و استفادهٔ کوتاه‌مدت از ابزار کمکی می‌تواند ارزشمند باشد. اگر تورم، قرمزی یا درگیری هم‌زمان چند مفصل کوچک دست قابل‌توجه است، ارزیابی بیماری‌های التهابی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
یک برنامهٔ ساده و قابل‌اجرا برای شروع
- یک فعالیت پایه انتخاب کنید که در حال حاضر برایتان ممکن است؛ مثلاً پنج تا ده دقیقه پیاده‌روی آرام یا چند حرکت تقویتیِ آموزش‌دیده.
- هفته‌ای یک‌بار، روند درد، خواب و توان انجام یک کار واقعی مانند پله یا خرید را یادداشت کنید؛ فقط عدد درد کافی نیست.
- فعالیت را آهسته بالا ببرید، نه با جهش ناگهانی در مدت یا شدت.
- اگر درد جلوی انجام تمرین را می‌گیرد، دربارهٔ کنترل مناسب درد با پزشک یا داروساز گفت‌وگو کنید.
- اگر بعد از چند هفته پیشرفت ندارید، برنامه را با معاینه بازتنظیم کنید؛ تکرار همان برنامهٔ نامؤثر لازم نیست.
چگونه فعالیت، کار و خواب را با آرتروز سازگار کنیم؟
مفصل مبتلا به آرتروز معمولاً از «حرکتِ برنامه‌دار» سود می‌برد و از نوسان‌های شدید در فشار آسیب می‌بیند. برای نمونه، اگر یک روزِ کم‌تحرک را با چند ساعت خرید، پله‌رفتن یا کارِ سنگین جبران کنید، احتمال دارد درد روز بعد بیشتر شود. راه عملی‌تر این است که کار را قطعه‌قطعه کنید: پیش از خستگی زیاد یک وقفهٔ کوتاه بگذارید، بار را نزدیک بدن نگه دارید، برای کارهای تکراری وضعیت را عوض کنید و مقدار فعالیت را طی هفته بالا ببرید.
در زانو و لگن، صندلیِ خیلی کوتاه، نشستن طولانی با زانوی کاملاً خم و ایستادن بی‌وقفه می‌تواند علائم را بیشتر کند. یک صندلی با ارتفاع مناسب، وقفهٔ کوتاه برای راه‌رفتن یا کشش، و قرار دادن وسایل پرکاربرد در دسترس، تغییرهای ساده اما مؤثری هستند. در آرتروز دست، دستگیرهٔ ضخیم‌تر برای ابزار، بازکنِ شیشه و تقسیم کارهای سنگین بین دو دست می‌تواند فشار را کمتر کند.
خواب ضعیف آستانهٔ درد را پایین می‌آورد و درد نیز خواب را به‌هم می‌زند. اگر درد شبانه تکرار می‌شود، زمان و نوع فعالیت روزانه، وضعیت خواب و اثربخشی دارو را در ویزیت مطرح کنید. گاهی تنظیم برنامهٔ روز، بالش حمایتی برای زانوها یا تغییر زمان مصرف داروی تجویزشده کمک می‌کند. درد شبانهٔ جدید و پیشرونده، به‌ویژه همراه با علائم عمومی، نباید فقط به آرتروز نسبت داده شود.
تغذیه و سبک زندگی چه نقشی دارند؟
هیچ مادهٔ غذایی واحدی آرتروز را درمان نمی‌کند، اما الگوی غذایی متعادل به حفظ وزن، قدرت عضلات و سلامت عمومی کمک می‌کند. دریافت پروتئین کافی، سبزی و میوه، حبوبات، غلات کامل و چربی‌های مفید در کنار خواب و فعالیت، کاربردی‌تر از جست‌وجوی یک خوراکی «ضدسایش» است. اگر کاهش وزن یکی از هدف‌هاست، برنامهٔ آهسته و پایدار که بتوانید ماه‌ها ادامه دهید، از رژیم‌های بسیار محدودکننده مؤثرتر است.
بعضی افراد دربارهٔ گلوکزامین، کندرویتین، کلاژن یا فرآورده‌های گیاهی سؤال دارند. میزان سود این محصولات یکسان و قطعی نیست و کیفیت فرآورده‌ها هم متفاوت است. اگر تصمیم به امتحان یک مکمل دارید، آن را جای درمان پایه قرار ندهید، هم‌زمان چند محصول جدید شروع نکنید و در صورت مصرف رقیق‌کنندهٔ خون، داروی دیابت یا داروهای متعدد، نخست با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید. بهتر است نتیجه را با یک معیار عملی بسنجید: آیا راه‌رفتن، خواب یا کار مشخصی واقعاً بهتر شده است؟
آیا درد آرتروز همیشه با پیشرفت مفصل بدتر می‌شود؟
خیر. شدت درد ممکن است در دوره‌های مختلف بالا و پایین شود و همیشه با شدت تغییرات عکس همسو نباشد. ضعف عضلات، کم‌خوابی، اضطراب، افزایش ناگهانی فعالیت و التهاب گذرا می‌توانند علائم را تشدید کنند؛ برعکس، بهبود آمادگی بدنی و برنامهٔ درست می‌تواند با وجود تغییرات مفصلی، عملکرد را بهتر کند. این موضوع به معنی خیالی‌بودن درد نیست؛ یعنی برای کم‌کردن آن فقط یک راه نداریم.
برای همین، در هر پیگیری بهتر است افزون بر عدد درد، یک یا دو هدف واقعی تعیین شود: مثلاً راه‌رفتن تا سوپرمارکت بدون توقف، بالا رفتن از یک طبقه پله، خواب راحت‌تر یا توان ایستادن هنگام آشپزی. اگر هدف‌ها پیش می‌روند، برنامه احتمالاً در مسیر درست است—even اگر روزهای بد هم وجود داشته باشند.
باورهای رایج دربارهٔ آرتروز
«هر دردی یعنی مفصل در حال خراب‌شدن است»
درد پیام مهمی است، اما لزوماً اندازهٔ آسیب را لحظه‌به‌لحظه نشان نمی‌دهد. در آرتروز، بدن می‌تواند به کمک عضله، فعالیت تدریجی و کنترل درد سازگارتر شود. درد جدیدِ شدید یا علائم هشدار نیاز به بررسی دارد، ولی نوسان معمول درد به‌تنهایی دلیل کنارگذاشتن کامل حرکت نیست.
«تا وقتی درد کاملاً قطع نشده، ورزش نباید کرد»
در بسیاری از افراد، انتظار برای صفرشدن کامل درد باعث بی‌حرکتی طولانی‌تر می‌شود. معمولاً هدف، انتخاب حرکتی است که در حد قابل‌تحمل باشد و درد ماندگارِ روز بعد ایجاد نکند. پزشک یا فیزیوتراپیست می‌تواند مرز مناسب را بر اساس مفصل و شرایط شما تعیین کند.
«تزریق یا جراحی حتماً باید آخر کار باشد»
تزریق و جراحی ابزارهای درمانی‌اند، نه شکست شخصی یا نشانهٔ کم‌کاری بیمار. در عین حال، بهترین زمان آن‌ها برای همه یکسان نیست. تصمیم خوب زمانی گرفته می‌شود که علت درد، هدف فرد، سود مورد انتظار، محدودیت‌ها و نقش توان‌بخشی روشن باشند.
اگر درد آرتروز ناگهان بیشتر شد چه کنیم؟
شدت درد در آرتروز می‌تواند برای چند روز بیشتر شود؛ مثلاً پس از فعالیتی بیش از مقدار معمول، کم‌خوابی یا یک دورهٔ طولانی نشستن. اگر علامت هشدار ندارید، نخست مقدار فعالیت را برای چند روز به سطح قابل‌تحمل برگردانید، حرکت‌های ملایم را قطع نکنید و از روش یا داروی تجویزشده برای کنترل درد استفاده کنید. سپس به‌جای جبران‌کردنِ کارهای عقب‌افتاده در یک روز، بازگشت به فعالیت را مرحله‌ای انجام دهید.
اگر تشدید درد تکرار می‌شود، یک الگوی مشخص دارد یا با تورم قابل‌توجه همراه است، آن را در ویزیت مطرح کنید. گاهی تنها با تغییر برنامهٔ تمرین، کفش، الگوی کار یا کنترل بهتر درد، دوره‌های شعله‌ورشدن کمتر می‌شوند. اگر مفصل ناگهان داغ، قرمز و بسیار متورم شده یا بعد از ضربه توان تحمل وزن ندارید، همان توصیه‌های اولیه کافی نیستند و باید سریع‌تر ارزیابی شوید.
پرسش‌های رایج
آیا آرتروز درمان دارد؟
هنوز درمانی که ساختار همهٔ مفصل‌های مبتلا را به حالت اولیه برگرداند وجود ندارد، اما کنترل درد، بهترکردن حرکت و حفظ استقلالِ روزمره در بسیاری از افراد کاملاً دست‌یافتنی است. موفقیت فقط با نتیجهٔ عکس سنجیده نمی‌شود؛ خواب، راه‌رفتن، کار و توان انجام فعالیت‌های مهم شما معیارهای مهم‌تری هستند.
آیا پیاده‌روی آرتروز را بدتر می‌کند؟
پیاده‌رویِ تنظیم‌شده برای بسیاری از مبتلایان مفید است. اگر مسیر، کفش، سرعت یا زمان راه‌رفتن بیش از ظرفیت فعلی باشد، درد بیشتر می‌شود؛ راه‌حل معمولاً تنظیم برنامه است، نه کنارگذاشتن همیشگی پیاده‌روی.
آیا صدای زانو نشانهٔ ساییدگی خطرناک است؟
خیر، صدا به‌تنهایی تشخیص آرتروز یا معیار شدت آن نیست. اگر صدا با درد رو به افزایش، تورم، قفل‌شدن یا احساس خالی‌کردن زانو همراه است، بهتر است ارزیابی شود.
آیا مکمل‌ها جای درمان اصلی را می‌گیرند؟
برخی مکمل‌ها ممکن است در افراد خاص بررسی شوند، اما شواهد و پاسخ افراد یکسان نیست. مکمل نباید جای تمرین، تنظیم فعالیت و درمان‌های اثبات‌شده را بگیرد. اگر داروی دیگری مصرف می‌کنید یا بیماری زمینه‌ای دارید، پیش از شروع مکمل با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
جمع‌بندی
آرتروز یک مسیر ثابت و یکسان برای همه نیست. بهترین برنامه معمولاً برنامه‌ای است که به شما کمک کند حرکت را حفظ کنید، درد را به‌قدر کافی کنترل کنید و کارهای مهم زندگی را ادامه دهید. اگر درد مفصل فعالیت، خواب یا استقلال شما را محدود کرده است، ارزیابی در کلینیک زانو یا کلینیک لگن و مفاصل می‌تواند مشخص کند کدام بخش درمان—تمرین، دارو، فیزیوتراپی، تزریق یا بررسی بیشتر—برای شما اولویت دارد.
اگر درد و خشکی بیشتر در دست، انگشتان یا پایهٔ شست است، راهنمای آرتروز دست و انگشتان و راه‌های کاهش درد مراقبت روزمره، تمرین، آتل و انتخاب درمان را توضیح می‌دهد.
اگر درد و خشکی بیشتر در کشالهٔ ران است و پوشیدن کفش یا راه‌رفتن را دشوار کرده، راهنمای آرتروز لگن و درمان درد مفصل ران گزینه‌های مراقبت و درمان را با تمرکز بر همین مفصل توضیح می‌دهد.